ช่วงปลายปี 2569 ถึงต้นปี 2570 หน่วยงานด้านน้ำและนักวิชาการหลายแห่งเตือนตรงกันว่า ปรากฏการณ์เอลนีโญกำลังแรงขึ้น และน้ำต้นทุนสำหรับฤดูแล้งปีหน้าอาจตึงตัว สำหรับโรงงานที่ใช้ระบบหล่อเย็น การวางแผน Cooling Tower ประหยัดน้ำ ตั้งแต่วันนี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องลดค่าน้ำ แต่คือการป้องกันไม่ให้ไลน์ผลิตสะดุดเมื่อน้ำเริ่มขาด บทความนี้สรุปว่าน้ำในหอผึ่งเย็นหายไปทางไหน มี 6 วิธีที่ทีมช่างของโรงงานเริ่มทำได้ทันที และเมื่อไหร่ที่ควรพิจารณาเปลี่ยนเป็นหอผึ่งเย็นรุ่นใหม่
ทำไมปีนี้โรงงานต้องจริงจังกับการประหยัดน้ำ
- สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เตือนตั้งแต่กลางปี 2569 ว่าช่วง ต.ค. 2569 ถึงต้นปี 2570 เอลนีโญอาจทวีความรุนแรงเป็น “ซูเปอร์เอลนีโญ” ปริมาณน้ำในแหล่งน้ำอาจต่ำกว่าปกติได้สูงสุดราว 39% และขอให้ทุกภาคส่วนประหยัดน้ำไว้ใช้ในหน้าแล้งปี 2570
- นักวิชาการที่อ้างอิงแบบจำลองของ NOAA และ ECMWF ชี้ว่าเอลนีโญมีแนวโน้มถึงจุดสูงสุดช่วงปลายปี 2569 ถึงต้นปี 2570 พร้อม อุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่าปกติ เกือบทั้งประเทศ
- พื้นที่อุตสาหกรรมอย่าง EEC มีความต้องการน้ำเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง หน่วยงานรัฐจึงเร่งแผนจัดการน้ำในพื้นที่
อากาศร้อนขึ้นยังทำให้ Cooling Tower ต้องระบายความร้อนหนักขึ้น น้ำระเหยมากขึ้น ในจังหวะที่น้ำดิบหายากขึ้นพอดี
Cooling Tower ประหยัดน้ำ ต้องรู้ก่อน: น้ำหายไปทางไหนบ้าง
น้ำที่ต้องเติมเข้าหอผึ่งเย็น (Make-up Water) มาจาก 4 ทางหลัก:
- การระเหย (Evaporation) คือกลไกระบายความร้อนโดยตรง เลี่ยงไม่ได้ โดยประมาณน้ำระเหยราว 1% ของอัตราน้ำหมุนเวียน ทุกๆ อุณหภูมิน้ำที่ลดลงประมาณ 5.5–6°C
- การระบายทิ้ง (Blowdown/Bleed-off) ต้องระบายน้ำเข้มข้นออกบางส่วนเพื่อคุมแร่ธาตุไม่ให้เกิดตะกรัน
- ละอองน้ำปลิว (Drift) หยดน้ำที่ลมพัดออกไปจากหอ
- รั่วซึมและล้นทิ้ง (Leak/Overflow) จากลูกลอยเสีย วาล์วรั่ว หรือท่อชำรุด
ข้อสังเกตสำคัญคือ การระเหยลดลงไม่ได้หากภาระความร้อนเท่าเดิม แต่อีก 3 ทางที่เหลือคือ “น้ำที่เสียไปโดยไม่จำเป็น” และเป็นเป้าหมายของการประหยัดน้ำ
หัวใจของ Cooling Tower ประหยัดน้ำ อยู่ที่ “รอบความเข้มข้น” ไม่ใช่การระเหย
หลายโรงงานคิดว่าน้ำหายเพราะระเหยอย่างเดียว แต่ความจริงน้ำก้อนใหญ่ที่ลดได้คือ น้ำที่ระบายทิ้ง (Blowdown) ตัวชี้วัดคือ รอบความเข้มข้น (Cycles of Concentration: COC) หรือจำนวนเท่าที่แร่ธาตุในน้ำหมุนเวียนเข้มข้นกว่าน้ำเติม
ยิ่ง COC สูง น้ำที่ต้องระบายทิ้งก็ยิ่งน้อย สูตรง่ายๆ คือ Blowdown = น้ำระเหย ÷ (COC − 1) ดังนั้นการขยับ COC จาก 3 เป็น 6 รอบ ทำให้น้ำเติมรวมลดลงได้ราว 20% โดยไม่ต้องลดความเย็นเลยแม้แต่องศาเดียว เงื่อนไขเดียวคือ ต้องคุมคุณภาพน้ำให้ดีพอที่จะไม่เกิดตะกรันและการกัดกร่อน
ตัวอย่างคำนวณ Cooling Tower ประหยัดน้ำ: หอ 1,000 ตันความเย็น
ตัวอย่างนี้อิงค่าเฉลี่ยอุตสาหกรรม (น้ำหมุนเวียนราว 680 ลบ.ม./ชม., น้ำเย็นลง 5°C, เดินเครื่อง 20 ชม./วัน, 300 วัน/ปี) ค่าจริงขึ้นกับหน้างาน
| รายการ | COC 3 รอบ | COC 6 รอบ |
|---|---|---|
| น้ำระเหย (ลบ.ม./ชม.) | ~5.2 | ~5.2 |
| น้ำระบายทิ้ง (ลบ.ม./ชม.) | ~2.6 | ~1.0 |
| น้ำเติมรวม (ลบ.ม./ชม.) | ~7.8 | ~6.2 |
| น้ำเติมต่อปี (ลบ.ม.) | ~46,800 | ~37,200 |
ส่วนต่างราว 9,000–10,000 ลบ.ม. ต่อปี ต่อหอเพียงชุดเดียว และยังลดสารเคมีบำบัดน้ำที่ไหลทิ้งไปกับ Blowdown ด้วย
6 วิธีทำ Cooling Tower ประหยัดน้ำ ที่เริ่มได้ทันที
1. เปลี่ยนการระบายทิ้งแบบตั้งเวลาเป็นแบบคุมด้วยค่าการนำไฟฟ้า
ระบบ Blowdown แบบเปิดวาล์วตามเวลาหรือเปิดค้างไว้ มักระบายทิ้งเกินจำเป็น การติดตั้ง Conductivity Controller ให้วาล์วเปิดเฉพาะเมื่อค่าการนำไฟฟ้าถึงจุดตั้ง ช่วยคุม COC ให้นิ่งและไม่ทิ้งน้ำเกิน
2. ยกระดับการบำบัดน้ำ เพื่อเดิน COC ให้สูงขึ้นอย่างปลอดภัย
วิเคราะห์คุณภาพน้ำเติม (ความกระด้าง ซิลิกา คลอไรด์ ค่า pH) แล้วปรับโปรแกรมสารเคมีป้องกันตะกรัน การกัดกร่อน และเชื้อจุลินทรีย์ เพื่อให้เดินที่ COC สูงขึ้นได้โดยคอนเดนเซอร์ไม่ตัน โรงงานที่น้ำเติมคุณภาพต่ำอาจต้องมี อุปกรณ์ปรับสภาพน้ำ (Water Treatment Equipment) ก่อนเข้าหอ เพื่อลดภาระแร่ธาตุตั้งแต่ต้นทาง
3. ติดตั้งระบบกรองข้างสาย (Side-stream Filtration)
ตะกอนและฝุ่นที่สะสมในอ่างทำให้ต้องระบายทิ้งบ่อย การดึงน้ำหมุนเวียนส่วนหนึ่งผ่าน เครื่องกรองล้างตัวเอง ช่วยลดตะกอน ยืดรอบล้างหอ และลดน้ำที่ใช้ล้าง อ่านหลักการเพิ่มเติมได้ที่ Self Cleaning Water Filter ทำงานอย่างไร?
4. ตรวจและเปลี่ยนแผงดักละออง (Drift Eliminator)
แผงดักละอองที่แตก หลุด หรือติดตั้งไม่สนิท ทำให้ละอองน้ำปลิวออกจากหอเกินค่าออกแบบ แผงรุ่นประสิทธิภาพสูงในปัจจุบันคุมการสูญเสียได้ในระดับ ไม่ถึง 0.005% ของน้ำหมุนเวียน และยังลดคราบน้ำรอบพื้นที่ด้วย
5. ไล่หาจุดรั่วและน้ำล้นทิ้ง
เช็กลูกลอยและวาล์วน้ำเติม (Make-up Valve) ที่ค้าง ท่อ Overflow ที่มีน้ำไหลตลอด และรอยรั่วที่อ่างหรือข้อต่อ ติด มิเตอร์วัดน้ำเติมและน้ำระบายทิ้ง แยกกันเพื่อดูแนวโน้มรายวัน หากน้ำเติมพุ่งผิดปกติจะรู้ทันที
6. ดูแลประสิทธิภาพหอให้ระบายความร้อนได้เต็มที่
ฟิลล์ (Fill) อุดตัน หัวจ่ายน้ำตัน หรือพัดลมทำงานไม่เต็มที่ ทำให้ต้องเดินปั๊มและหอเพิ่ม ส่งผลให้ทั้งน้ำและไฟสูญเปล่า ปัจจัยอื่นที่กระทบดูได้ใน ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของ Cooling Tower
เช็กลิสต์ Cooling Tower ประหยัดน้ำ ก่อนเข้าหน้าแล้ง
- บันทึกค่าน้ำเติม รายวันเป็นค่าตั้งต้น (Baseline)
- วัดค่าการนำไฟฟ้า ของน้ำเติมและน้ำในอ่าง แล้วคำนวณ COC ปัจจุบัน
- ตรวจวาล์ว Blowdown ว่าทำงานตามจุดตั้งจริง ไม่เปิดค้าง
- ตรวจลูกลอยและท่อ Overflow ไม่มีน้ำล้นทิ้งตลอดเวลา
- ตรวจแผงดักละอองและฟิลล์ ไม่แตก ไม่อุดตัน
- วางแผนล้างหอ ให้เสร็จก่อนหน้าร้อน เพื่อให้หอพร้อมรับภาระสูงสุด
- ประเมินอายุหอ ถ้าโครงสร้าง ฟิลล์ และพัดลมเสื่อมจนระบายความร้อนไม่ได้ตามสเปก ควรวางแผนเปลี่ยนหอใหม่
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าระบบใช้ Chiller ร่วมด้วยหรือไม่ ทบทวนความต่างได้ที่ Chiller vs Cooling Tower ต่างกันยังไง?
หอเก่าระบายความร้อนไม่ถึงสเปก: ถึงเวลาพิจารณาหอผึ่งเย็นรุ่นใหม่ที่ผ่านการรับรอง CTI
ถ้าทำครบทั้ง 6 วิธีแล้วแต่หอยังระบายความร้อนไม่พอ น้ำเย็นออกมาไม่เย็นตามค่าออกแบบ หรือโครงสร้างผุจนรั่วซึมเรื้อรัง การเปลี่ยนเป็นหอผึ่งเย็นรุ่นใหม่มักคุ้มกว่าการฝืนใช้ต่อ
- หอที่ผ่านการรับรอง CTI (Cooling Technology Institute) ได้รับการทดสอบสมรรถนะความร้อนตามมาตรฐาน มั่นใจได้ว่าระบายความร้อนได้ตามพิกัดที่ระบุ ไม่ต้องเผื่อเดินหอหรือปั๊มเกินจำเป็น
- หอระบบเปิด (Open-loop) เหมาะกับงานทั่วไปที่ต้องการระบายความร้อนปริมาณมาก
- หอระบบปิด (Closed-loop) น้ำหรือของเหลวในกระบวนการไหลอยู่ในคอยล์ ไม่สัมผัสอากาศโดยตรง จึงช่วยให้วงจรน้ำของเครื่องจักรสะอาด ลดปัญหาตะกรันและสิ่งสกปรกในอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน
- เลือกขนาดหอให้ตรงภาระความร้อนจริง และวางระบบกรองน้ำกับอุปกรณ์ปรับสภาพน้ำไปพร้อมกัน ตั้งแต่วันแรก
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: Cooling Tower ใช้น้ำวันละเท่าไหร่?
A: ขึ้นกับขนาดหอ ภาระความร้อน และค่า COC โดยประมาณน้ำระเหยราว 1% ของน้ำหมุนเวียนต่อการลดอุณหภูมิทุก 5.5–6°C บวกกับน้ำระบายทิ้งและละอองน้ำ หอขนาด 1,000 ตันความเย็นอาจใช้น้ำเติมได้ถึง 150 ลบ.ม. ต่อวัน
Q: ปรับรอบพัดลมด้วย VFD ช่วยประหยัดน้ำได้ไหม?
A: VFD ช่วยประหยัดไฟได้ชัดเจน แต่ช่วยลดน้ำได้น้อย เพราะน้ำระเหยขึ้นกับภาระความร้อนเป็นหลัก การลดน้ำที่ได้ผลจริงคือการเพิ่ม COC และลดน้ำระบายทิ้ง รั่ว และละอองปลิว
Q: เพิ่ม COC ให้สูงที่สุดได้เลยไหม?
A: ไม่ควร COC ที่สูงเกินคุณภาพน้ำจะรองรับได้ทำให้เกิดตะกรันและการกัดกร่อน ควรวิเคราะห์น้ำและปรับโปรแกรมบำบัดก่อน แล้วขยับทีละขั้น
เริ่ม Cooling Tower ประหยัดน้ำ วันนี้ ก่อนน้ำเริ่มขาด
ทุกลูกบาศก์เมตรที่ประหยัดได้ตั้งแต่วันนี้ คือหลักประกันว่าไลน์ผลิตจะเดินต่อได้ในหน้าแล้งปี 2570 พรีเมี่ยม อิควิปเม้นท์ แอนด์ เอ็นจิเนียริ่ง ประสบการณ์กว่า 30 ปี จัดจำหน่าย Cooling Tower ทั้งระบบเปิดและระบบปิดที่ผ่านการรับรอง CTI พร้อมอุปกรณ์ระบบน้ำที่ช่วยคุมน้ำได้ทั้งระบบ ทั้ง เครื่องกรองน้ำแบบล้างตัวเอง (Self Cleaning Water Filter) อุปกรณ์ปรับสภาพน้ำ แทงค์น้ำ และปั๊มน้ำอุตสาหกรรม ปรึกษาทีมงานเพื่อเลือกขนาดและรุ่นให้ตรงกับภาระความร้อนของโรงงานได้ที่ ระบบ Refrigeration & HVAC และ ระบบน้ำและสิ่งแวดล้อม
รับชมวีดีโอเพิ่มเติมได้ที่ : Youtube Premium Equipment & Engineering
📌 สอบถามเพิ่มเติมที่::
📲 Line OA : @premiumpr หรือ https://lin.ee/NVFbyDc
📞 Tel : (02) 919-8900
✉️ E-Mail : marketing@premium.co.th
🌏 WEBSITE :https://www.premium.co.th
⏰ เวลาทำงาน : จันทร์-ศุกร์ เวลา 08:30-17:30
