การประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ COP31 จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยออสเตรเลียทำหน้าที่ประธานฝ่ายการเจรจา ก่อนหน้านั้นในเดือนตุลาคม 2569 คณะรัฐมนตรีของไทยได้เห็นชอบกรอบการเจรจาสำหรับ COP31 และ COP32 ซึ่งย้ำเป้าหมาย Net Zero ของประเทศภายในปี 2593 (ค.ศ. 2050) ประเด็นที่ใกล้ตัวที่สุดคือ ราคาคาร์บอน ซึ่งกำลังเปลี่ยนจากแนวคิดบนกระดาษ มาเป็นต้นทุนจริงของการผลิต
โรงงานที่เริ่มวัดและลดการปล่อยคาร์บอนตั้งแต่วันนี้ จะได้เปรียบทั้งด้านต้นทุนพลังงานและการรักษาลูกค้าในห่วงโซ่อุปทานที่เข้มงวดขึ้นทุกปี บทความนี้สรุปว่าราคาคาร์บอนจะมาถึงโรงงานไทยผ่านช่องทางใด และระบบลมอัดซึ่งเป็นหนึ่งในจุดใช้ไฟฟ้าใหญ่ของโรงงาน ช่วยลดคาร์บอนได้ทันทีอย่างไร
ราคาคาร์บอน คืออะไร ทำไมโรงงานต้องสนใจ
ราคาคาร์บอน คือการทำให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจกมี “ต้นทุน” ที่ผู้ปล่อยต้องจ่าย เพื่อจูงใจให้ลดการปล่อย ปัจจุบันมีเครื่องมือหลัก 3 แบบที่เกี่ยวข้องกับโรงงานไทย
- ภาษีคาร์บอน เก็บจากเชื้อเพลิงที่ต้นทาง เช่น น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหิน ต้นทุนนี้จะส่งผ่านมาถึงราคาพลังงานที่โรงงานจ่าย ไทยเริ่มก้าวแรกแล้ว โดย ครม. เห็นชอบเมื่อ 21 ม.ค. 2568 ให้ใส่ราคาคาร์บอน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ไว้ในโครงสร้างภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ซึ่งรัฐระบุว่าไม่กระทบราคาขายปลีก
- ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อย (ETS) กำหนดโควตาให้ผู้ปล่อยรายใหญ่ ใครปล่อยเกินต้องซื้อสิทธิเพิ่ม
- มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน แบบ CBAM ของสหภาพยุโรป ซึ่งเข้าสู่ช่วงบังคับใช้จริงตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องรับภาระต้นทุนคาร์บอนที่แฝงอยู่ในสินค้ากลุ่มเหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน และไฟฟ้า โดยต้องซื้อและส่งมอบใบรับรอง CBAM ซึ่งแรงกดดันนี้จะส่งต่อมายังผู้ผลิตไทยที่ส่งออกสินค้ากลุ่มนี้
ราคาคาร์บอน กำลังเดินทางมาถึงไทยอย่างไร
ร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ของไทยมี 14 หมวด 205 มาตรา และบรรจุกลไกราคาคาร์บอนทั้งภาษีคาร์บอน ETS และกลไกปรับคาร์บอนข้ามพรมแดน คณะรัฐมนตรีเห็นชอบหลักการเมื่อ 2 ธันวาคม 2568 และ ณ เดือนตุลาคม 2569 ร่างยังอยู่ระหว่างการตรวจพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ยังไม่เข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภา โดยรัฐบาลตั้งเป้าให้มีผลบังคับใช้ในปี 2570 ส่วนอัตราภาษีและรายละเอียด ETS จะกำหนดในกฎหมายลำดับรองภายหลัง
| ช่วงเวลา | สิ่งที่คาดว่าจะเกิดขึ้น |
|---|---|
| 2569 | EU CBAM เข้าสู่ช่วงบังคับใช้จริง / ไทยเตรียมกรอบเจรจา COP31 |
| 2570 | รัฐบาลตั้งเป้าให้ พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มีผลบังคับใช้ |
| 2570–2571 | ช่วงเก็บข้อมูลเพื่อกำหนดภาคอุตสาหกรรมที่อยู่ใน ETS |
| 2572 | อาจเริ่มนำร่องระบบ ETS |
กรอบเวลาปี 2570–2572 อ้างอิงข้อมูลของธนาคารโลก (Carbon Pricing Dashboard) และข่าวรัฐบาล ณ ตุลาคม 2569 เป็นการคาดการณ์ อาจเปลี่ยนแปลงได้
นอกจากนี้ เมื่อกลางเดือนตุลาคม 2569 ไทยยังได้รับเงินให้เปล่าจากธนาคารโลกราว 81.6 ล้านบาท แบ่งเป็นราว 68 ล้านบาทสำหรับศึกษาและออกแบบเครื่องมือราคาคาร์บอน (โครงการ PMI) และราว 13.6 ล้านบาทสำหรับแบบจำลองยุทธศาสตร์ระยะยาวสู่ Net Zero สะท้อนว่าการเตรียมระบบกำลังเดินหน้าอย่างเป็นรูปธรรม
แม้โรงงานขนาดกลางและเล็กอาจยังไม่อยู่ใน ETS ระยะแรก แต่จะได้รับผลกระทบทางอ้อมผ่าน ราคาพลังงานที่รวมต้นทุนคาร์บอน และข้อกำหนดของลูกค้าที่ขอข้อมูลคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของสินค้า อ่านเพิ่มเติมได้ที่ อุตสาหกรรมที่อาจได้รับผลกระทบจาก พ.ร.บ.โลกร้อน
ลูกค้าในห่วงโซ่อุปทานจะขออะไรจากโรงงาน
ก่อนที่กฎหมายในประเทศจะมีผลบังคับใช้ แรงกดดันที่โรงงานไทยหลายแห่งเจอแล้วในวันนี้มาจากลูกค้าและบริษัทแม่ โดยเฉพาะผู้ส่งออกไปยุโรป ญี่ปุ่น และบริษัทข้ามชาติที่ตั้งเป้า Net Zero ของตนเอง สิ่งที่มักถูกขอ ได้แก่
- ข้อมูลการใช้พลังงานและการปล่อยคาร์บอนต่อหน่วยสินค้า เพื่อนำไปคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์
- แผนลดการปล่อยที่มีเป้าหมายและตัวเลขชัดเจน ไม่ใช่เพียงนโยบายกว้างๆ
- หลักฐานผลการดำเนินงานจริง เช่น ค่าไฟฟ้าก่อนและหลังปรับปรุง หรือผลการตรวจวัดจากผู้เชี่ยวชาญ
โรงงานที่ไม่มีข้อมูลเหล่านี้อาจเสียโอกาสในการประมูลงาน หรือถูกลดลำดับความสำคัญในฐานะซัพพลายเออร์ ดังนั้นการเตรียมตัวที่คุ้มค่าที่สุดจึงไม่ใช่การรอให้กฎหมายออก แต่คือการเริ่มเก็บข้อมูลพลังงานที่ตรวจสอบได้ และเลือกจุดลดคาร์บอนที่ให้ผลเร็วและวัดผลได้ชัดเจน
สำหรับโรงงานส่วนใหญ่ คาร์บอนจากไฟฟ้าที่ซื้อจากภายนอก (Scope 2) เป็นส่วนที่บริหารได้ง่ายที่สุด เพราะลดได้ทันทีจากการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ต้องเปลี่ยนกระบวนการผลิตหลัก
ทำไมระบบลมอัดคือจุดเริ่มต้นที่คุ้มที่สุด
ในโรงงานส่วนใหญ่ คาร์บอนจากการใช้ไฟฟ้าเป็นสัดส่วนหลักของการปล่อยทั้งหมด และระบบลมอัดเป็นหนึ่งในผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่ ข้อมูลของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ (U.S. DOE) ระบุว่าระบบลมอัดใช้ไฟฟ้าราว 10% ของไฟฟ้าทั้งหมดในภาคการผลิตของสหรัฐฯ และในบางโรงงานสูงกว่านั้นมาก ขณะที่พลังงานส่วนใหญ่ที่ใส่เข้าไปกลับสูญเสียไปกับลมรั่ว แรงดันที่ตั้งสูงเกินจำเป็น และความร้อนที่ถูกทิ้ง
ตัวอย่างการคำนวณ (ค่าประมาณ): เครื่องอัดอากาศขนาด 75 kW ทำงานเต็มพิกัดปีละ 6,000 ชั่วโมง ใช้ไฟฟ้าราว 450,000 kWh ต่อปี เมื่อคิดค่าการปล่อยของไฟฟ้าจากระบบสายส่งของไทยประมาณ 0.5 kgCO2e ต่อ kWh (ค่าอ้างอิง 0.4999 kgCO2e/kWh จากฐานข้อมูล Thai National LCI ที่ใช้ในการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร) จะเท่ากับราว 225 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี หากลดการใช้ไฟได้ 20% จะลดคาร์บอนได้ราว 45 ตัน และประหยัดไฟฟ้าราว 90,000 kWh ต่อปี
รับมือ ราคาคาร์บอน ด้วย 4 วิธีลดคาร์บอนจากระบบลมอัด
1. ทำ Air Audit เพื่อวัดค่าฐาน
การลดคาร์บอนต้องเริ่มจากการวัด Air Audit คือการตรวจวัดการใช้ลมและไฟฟ้าจริงตลอดช่วงการผลิต ได้ทั้งตัวเลขคาร์บอนฐาน (Baseline) ที่ใช้รายงานลูกค้าหรือจัดทำคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร และรายการจุดที่ควรปรับปรุงพร้อมผลประหยัดที่คาดว่าจะได้
2. ค้นหาและซ่อมจุดลมรั่ว
ลมรั่วเป็นความสูญเสียที่มองไม่เห็นแต่เกิดขึ้นตลอด 24 ชั่วโมง การสำรวจด้วยเครื่องตรวจจับเสียงอัลตราโซนิกแล้วซ่อมอย่างเป็นระบบ เป็นมาตรการที่ลงทุนน้อยและเห็นผลเร็วที่สุด
3. ลดแรงดันให้เหมาะกับงาน
หลายโรงงานตั้งแรงดันสูงเผื่อไว้มากเกินจำเป็น การลดแรงดันลงให้พอดีกับจุดใช้งานที่ต้องการแรงดันสูงสุด ช่วยลดพลังงานของเครื่องได้โดยไม่กระทบการผลิต
4. อัปเกรดเป็นเครื่อง VSD และนำความร้อนกลับมาใช้
เครื่องอัดอากาศ Ingersoll Rand แบบ VSD ปรับรอบมอเตอร์ตามความต้องการลมจริง ลดการเดินตัวเปล่าซึ่งเป็นการเผาพลังงานทิ้ง และเมื่อติดตั้งระบบ Heat Recovery ร่วมด้วย ความร้อนจากเครื่องสามารถนำไปทำน้ำร้อนใช้ในโรงงาน ลดการใช้เชื้อเพลิงจากหม้อต้มได้อีกทางหนึ่ง ดูแนวทางเพิ่มเติมที่ ใช้ปั๊มลมช่วยลด Carbon Footprint ในโรงงาน
คำถามที่พบบ่อยเรื่อง ราคาคาร์บอน (FAQ)
โรงงานขนาดกลางต้องเตรียมตัวเรื่องราคาคาร์บอนแล้วหรือยัง?
ควรเริ่มแล้ว แม้อาจยังไม่อยู่ใน ETS ระยะแรก แต่ต้นทุนพลังงานและข้อกำหนดของลูกค้าจะได้รับผลกระทบก่อน การมีข้อมูลการใช้พลังงานและคาร์บอนฐานที่แม่นยำช่วยให้ตอบลูกค้าได้ทันที
ลดคาร์บอนจากระบบลมอัดต้องลงทุนเครื่องใหม่เสมอหรือไม่?
ไม่จำเป็น มาตรการอย่างการซ่อมลมรั่วและปรับลดแรงดันแทบไม่ต้องลงทุน การทำ Air Audit จะช่วยจัดลำดับว่ามาตรการใดคุ้มค่าที่สุดก่อนตัดสินใจลงทุน
ผลการลดคาร์บอนจากระบบลมอัดนำไปใช้ประโยชน์อะไรได้บ้าง?
ใช้รายงานคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กร (CFO) ตอบแบบสอบถามด้านความยั่งยืนของลูกค้า และเป็นข้อมูลประกอบการขอสนับสนุนทางการเงินเพื่อการลงทุนลดคาร์บอนในอนาคต
เตรียมรับ ราคาคาร์บอน เริ่มจากสิ่งที่วัดได้วันนี้
COP31 คือสัญญาณว่าราคาคาร์บอนจะเข้มข้นขึ้นทั้งในระดับโลกและในประเทศ โรงงานที่เริ่มจากการวัดและลดการใช้พลังงานตั้งแต่วันนี้ จะได้ทั้งค่าไฟที่ลดลงทันทีและความพร้อมเมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้
พรีเมี่ยม อิควิปเม้นท์ แอนด์ เอ็นจิเนียริ่ง ตัวแทนจำหน่าย Ingersoll Rand เพียงเจ้าเดียวในประเทศไทย ให้บริการ Air Audit ประเมินพลังงานและคาร์บอนจากระบบลมอัด พร้อมแนะนำเครื่องอัดอากาศ VSD ที่เหมาะกับการใช้งานจริงของโรงงาน
แหล่งอ้างอิง
- COP31 (9–20 พ.ย. 2569, อันตัลยา ตุรกี): 2026 United Nations Climate Change Conference
- ครม. เห็นชอบกรอบเจรจา COP31–COP32 และเป้าหมาย Net Zero 2050: THE STANDARD (20 ต.ค. 2569)
- ราคาคาร์บอน 200 บาท/ตัน ในภาษีน้ำมัน: ThaiPublica – มติ ครม. 21 ม.ค. 2568
- EU CBAM ช่วงบังคับใช้จริง: BSI – EU CBAM 2026–2027 transition
- สถานะร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (14 หมวด 205 มาตรา): กรุงเทพธุรกิจ และ EK Siam Legal (อัปเดต 15 ต.ค. 2569)
- กรอบเวลา ETS ของไทย: World Bank Carbon Pricing Dashboard – ETS Thailand
- ทุนธนาคารโลก 81.6 ล้านบาท: เดลินิวส์ (16 ต.ค. 2569)
- ระบบลมอัดใช้ไฟ ~10% ของภาคการผลิต (U.S. DOE): Reliability Magazine – DOE data
- ค่าการปล่อยไฟฟ้า 0.4999 kgCO2e/kWh: ตาราง Emission Factor สำหรับ CFO (Thai National LCI / TGO)
รับชมวีดีโอเพิ่มเติมได้ที่ : Youtube Premium Equipment & Engineering
📌 สอบถามเพิ่มเติมที่::
📲 Line OA : @premiumpr หรือ https://lin.ee/7CPvfZf9
📞 Tel : (02) 919-8900
✉️ E-Mail : marketing@premium.co.th
🌏 WEBSITE :https://www.premium.co.th
⏰ เวลาทำงาน : จันทร์-ศุกร์ เวลา 08:30-17:30
